Θύμησες κ μνήμες από τη ζωή μου στσοι Κουνάβους ,το χωριό μου!. Ελτυνία λεγότανε επί Μινωϊκών χρόνων Γράφει η Καίτη τσ' Ειρήνης του Χασομέρη.
Φοβόμουν να βγω έξω όταν βράδιαζε....η μαμά άναβε τη λάμπα ,από πορσελάνη ήταν θυμάμαι πως έλεγε...είχε μια βάση με ζωγραφισμένο το Βασιλέα Γεώργιο...έτσι ήταν μόδα νομίζω (έχει σπάσει η βάση ) κ μέσα έμπαινε η λάμπα ( υπάρχει ακόμη στο σπίτι μου )που είχε το πετρέλαιο κ άναβε για να βλέπουμε τη νύχτα....αν έπρεπε να βγει κανείς στην αυλή η να συναποβγάλωμε κάποιο μουσαφίρη ,τον συνόδευε η μαμά μέχρι τη σκάλα, με τη μικρή λάμπα.
Στην κουζίνα εννοείται άναβε κ το τζάκι μας κ είχε περισσότερο φως ....εκεί στο τζάκι τι όμορφες στιγμές θυμάμαι πως ζήσαμε..καίγοντας κουρμούλες κ λιοκούτσουρα ...με προσάναμα την πυρήνα που έπερνε ο μπαμπάς από το εργοστάσιο όταν άλεθαν τις ελιές κ το απίρι (θειάφι) σε μικρό κουτάκι δίπλα στην ειδική θήκη που έχει το τζάκι μας.
θυμάμαι μια φορά να καπνίζουν τα λουκάνικα που έφτιαξε η μαμά από το δικό μας χοίρο που σφάξανε ..τέτοιες μέρες έτσι συνηθιζότανε πριν τα Χριστούγεννα ,να μοσχομυρίζει η κουζίνα κ να καπνίζει όλο το σπίτι ...ακόμη μου μυρίζει το ξύδι κ το κίμινο .........κι όταν τελείωνε το κάπνισμα κι έκοβε ένα κομματάκι ,το πρώτο, ο μπαμπάς κ το έριχνε στα κάρβουνα ...πωπω τι μυρουδιά εκείνη!
Θε μου σα να'ναι τώρα εκείνη η ώρα ...άρπαζε κ έκανε λίγη φλόγα καθώς το λίπος από το λουκάνικο έπεφτε στο κάρβουνο.....κ μετά στο πιάτο στο τραπέζι εκεί σιμά στο τζάκι
βάζανε κι ένα κρασί γλυκόπιοτο , παραγωγή μερακλίδικη του πατέρα μου από τα Κοτσιφάλια,τα λιάτικα
Φωτό διαδικτύου
,τσι βιλάνες κ άλλες ποικιλίες, οι γονείς μου κ όλοι μαζί ευχόμαστε να έχουμε καλές γιορτές με υγεία και αγάπη! Μικρές ,απλές χαρές που στόλιζαν όμορφα την οικογενειακή μας ζωή!
Κάθε χρόνο γινότανε αυτή η ιεροτελεστία με αγοραστά λουκάνικα όμως ,εξίσου νόστιμα κ μοσχομυριστά!
Άντε στην υγειά μας!
Τότε δεν υπήρχαν ψυγεία κ το κρέας του χοίρου έπρεπε να διατηρηθεί με διάφορους τρόπους! Σίγλινο,τσιγαρίδες...κλπ
Δε θυμάμαι πολλά απ' αυτά ....ίσως κάποια στιγμή συμπληρώσω ...θυμήθηκα όμως πως τότε δεν υπήρχαν μπαλόνια επίσης! Τα πρώτα μπαλόνια που ίσως έβλεπαν τα παιδιά της εποχής εκείνης ,της δεκαετίας του 1950, ήταν η "φούσκα" του χοίρου!
Αμυδρά θυμάμαι να μου δίνουν μια τέτοια αλλά δε μου άρεσε καθόλου κ δεν χάρηκα με το νέο παιχνίδι ...
Γενικά δεν είχαμε παιχνίδια τότε...ούτε κ μου άρεσαν οι κούκλες με πανιά που έφτιαχνε η μαμά μου για τις αδελφές μου!
Ήμουν πιο πολύ του παιχνιδιού με κίνηση! Έπαιζα κουτσό στην αυλή μας κ στο σχολείο! Επίσης έπαιζα μόνη μου η παίζαμε πεντόβολο -κισκιντάκι το λέγαμε εμείς με τις συμμαθήτριες μου,συνήθως επειδή μεναμε κ κοντά παιζαμε με την Γεωργία τ Ασημιανού η τη Χρυσούλα του Αντωνόπουλου, να ετσι όπως δείχνει η παρακάτω φωτό!
Φωτό διαδικτύου.
Κρυφτό,κυνηγητό κ επίσης διάβαζα πολύ ότι έβρισκα....μέχρι κ τις εφημερίδες που οι περαστικοί ψαράδες έκαναν χωνί κ έβαζαν το ψάρι....κι ας βρωμούσαν ψαρίλα .. αρκεί που κάτι έβρισκα να διαβάσω εκτός από τα βιβλία του σχολείου!
Τι θυμάμαι όσο τα γράφω...σαν τέτοιες μέρες παραμονή Πρωτοχρονιάς!
Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου μέχρι που τελείωσα το δημοτικό ή μαμά με προετοίμαζε για να κάνω το ποδαρικό την πρωτοχρονιά στο σπίτι μας!
Ήταν η ίδια διαδικασία κάθε χρόνο!
Σα να ναι τώρα ζω εκείνες τις στιγμές!
Έχουμε ακόμη μια εικόνα της Παναγίας με το Χριστό στην αγκαλιά της ,στο σπίτι μας ! Την έδωσε ο παππούς ο Χασομέρης στη μαμά μαζί με την προίκα της! Αρχοντοπούλα παινεμενη η μικρή του κόρη!
Με έλουζε ,μου έκανε μπάνιο στη σκάφη ,με πράσινο σαπούνι κ αφού με καμάρωνε με φιλούσε κ μου έδινε στα χεράκια μου την εικόνα της Παναγίας
τυλιγμένη σε μια άσπρη πετσέτα που μοσχομύριζε μπουγάδα κ πράσινο σαπούνι ,να την πάω στην εκκλησία την παραμονή στον εσπερινό !Η εικόνα είναι η προικώα της μητέρας μου το έτος 1939 ,φιλοτεχνημένη διά χειρός του πατέρα της Εμμαν Χασομέρη.
Απο τότε είναι εκεί στην ίδια θέση!
Είδα όμως πως έσπασε το τζάμι που την προστατεύει κ θα φροντίσω να το αντικαταστήσω με την πρώτη ευκαιρία.
Τα πρώτα χρόνια με συνόδευε η μαμά στην εκκλησία της Μεταμόρφώσης του Σωτήρος που φαίνεται από το σπίτι μας,μετά με έστελνε μόνη μου.
Αφού πήγαινα την εικόνα στην εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος ,δε γύριζα στο σπίτι μας, αλλά πήγαινα στη γιαγιά μου τη Καντίκω για να μείνω το βράδυ!
Η γιαγιά ήταν χήρα από πολύ νέα όταν ο παππούς μου ο Λεωνίδης που έκανε μεταφορές με το άλογο κ το κάρο ,κάτι τρόμαξε το άλογο τον έριξε κάτω κ σκοτώθηκε!
Η γιαγιά είχε έρθει νύφη στο χωριό μας! Ηταν απο τις Αρχάνες κ χαιρότανε που αυτή τη βραδιά πηγαίναμε εκεί για διανυκτέρευση! Λέω πηγαίναμε κ εννοώ τον εξάδελφο μου το Λεωνίδα - Λίλη τον φώναζα χαιδευτικά- που ερχότανε κι αυτός πάντα! Η γιαγιά είχε ένα μεγάλο κρεββάτι κ κοιμόμαστε κ οι τρεις μαζί!
Η γιαγιά μας έλεγε ιστορίες από τη ζωή της στις Αρχάνες μέχρι να έρθει νύφη στους Κουνάβους!
Κρίμα που δε θυμάμαι τπτ τώρα ....
Ας επανέλθουμε στο τζάκι!
Θυμάμαι πως όταν ο παππούς ο Χασομέρης Εμμανουήλ Παπαδάκης ,γυρνούσε από το καφενείο ,ερχότανε καμιά φορά σε μας! Λεπτομερή ανάρτηση διαβάστε εδώ:
https://kounavianoi.blogspot.com/2020/05/blog-post.html?m=1
Μέναμε στην ίδια αυλή . Εκεί ήταν κ το δικό του σπίτι που έμενε με τη γιαγιά μου τη Μαργή!
Ήταν μικρό,αφού το κυρίως σπίτι,το είχε δώσει προίκα στη μικρή του κόρη κ μαμά μου Ερήνη!
Η μαμά μου για να τον ευχαριστήσει του έφτιαχνε ένα μεζέ με τυρί ψημένο στα κάρβουνα στην παραστιά του τζακιού μας!
(το τζάκι όπως είναι τώρα. Τη παραστιά τη σκεπάσαμε κ την αντικατέστησε το πετρογκάζ που τότε ,προς μεγάλη ευκολία των γυναικών της εποχής . )
Έπινε κ ένα ποτηράκι κρασί κ μας έλεγε κάποιες ιστορίες!
Εμένα με ρωτούσε για τα μαθήματά του σχολείου μου ! Ήταν αυτός που μου έμαθε τα πρώτα μου γράμματα σε ένα μαυροπίνακα που ο ίδιος είχε φτιάξει για μένα!
Τότε δεν υπήρχαν οι κιμωλίες που ξέρουμε κ γράφαμε στο σχολείο. Αντί για κιμωλία έφερε ένα κομμάτι - ακούσκουρα- πορώδη πέτρα που έγραφε σαν κιμωλία! Στα χωράφια πάνω στην Κεφάλα είχε αρκετούς!
Σ εκείνο το παραδοσιακό τζάκι που ήταν κ συγχρόνως παραστιά κ μαγειρεύαμε κιόλας εκεί όλα τα χρόνια που ήμουν στο Ηράκλειο η μαμά μου σηκωνότανε αξημέρωτα κ μου μαγείρευε φρέσκο φαγάκι κ μου το έστελνε με το λεωφορείο . Όταν πετύχαινε τα αδέλφια Νίκο κ Τάκη του Βιαννιτη ήταν πολύ χαρούμενη γιατί ποτέ δεν της έφεραν αντίρρηση ! Πάντα σταματούσαν ευχαρίστως κ έπαιρναν το τσαντάκι με το γαλαυτάκι που είχε το φαγητό μου κ καμία λιχουδίτσα , που τους έδινε η μαμά μου για να το φέρουν στο Ηράκλειο.
Το άφηναν στο καφενείο του Γούλη,στην καινούργια πόρτα (εκεί ήταν τότε το τέρμα κ η αφετηρία των λεωφορείων του ΚΤΕΛ που ερχότανε από τα χωριά)κ το μεσημέρι που σχολούσα το έπαιρνα! Πόση ευγνωμοσύνη χρωστώ κι εγώ σ' αυτούς τους ανθρώπους!
Τα βράδια του χειμώνα η μαμά έβαζε τα κάρβουνα από το τζάκι στο μαγκάλι
κ πηγαίναμε στην κρεβατοκάμαρα για να ζεσταθούμε!
Σ αυτη την κρεββατοκαμαρα μεγαλώσαμε! Σημερα 2 Αυγουστου του 2023 βρέθηκα εδώ !Καλο μήνα!
Καλό Δεκαπενταύγουστο με υγεία κ καθαρή καρδία!
Η εικόνα είναι η προικώα της μητέρας μου το έτος 1939 δια χειρός του πατέρα της Εμμαν Χασομέρη.
Απο τότε είναι εκεί στην ίδια θέση!
Είδα όμως πως έσπασε το τζάμι που την προστάτευε. Θα φροντίσω να το αλλάξω!
Βρηκα κ το παλιό κομοδίνο κ του έδωσα νεα πνοή ! Ετσι στολισα το δωματιο αυτο που γεννηθήκαμε κ περιμένω τα παιδιά μου να έρθουν απο Πειραιά! Θα έρθει για πρώτη φορά κ η Κατερινούλα μου η κόρη του Αντώνη μου.
κ την ντουλάπα ανανέωσα,προικώα κ αυτή της μαμάς μου τσ Ερήνης. 1.8.2023
Εδω είναι κ η γωνιά της μαμάς όπως την είχε ,με τις ζωγραφιές της. Δεν πείραξα τπτ. Μόνο που τα ξεσκονίζω κ τα ξαναβάζω στη θέση που τα είχε .
Συνέχεια:
Οι αδελφές μου κεντούσαν συνήθως κ
η μαμά διάβαζε ένα βιβλίο παλιό κ ταλαιπωρημένο....
.".Αμαρτωλών Σωτηρία " το λέγανε.....δεν καταλάβαινα τη γλώσσα της καθαρεύουσας τότε αλλά άκουγα με προσοχή.
Επίσης μας διάβαζε συχνά τον Ερωτόκριτο τραγουδιστά! Είχα αποστηθίσει μερικούς στίχους που θυμάμαι ακόμη......
"Τά μαθες Αρετούσα μου τα θλιβερά μαντάτα;
Ο κύρης σου με ξόρισε στση ξενιτιάς τη στράτα ,τέσσερις μέρες μοναχά,μού'δωκε ν'ανημένω κι ύστερα να ξενητευτώ πολύ μακριά να πειαίνω......
.κ πως θα σ' αποχωριστώ..
.κ πως θα σου μακρύνω
κ πως θα ζήσω δίχως σου ,το χωρισμόν εκείνο .κλπ κλπ
Στη μαμά μου άρεσαν πολύ τα γράμματα,αλλά οι συνθήκες της εποχής δεν της επέτρεψαν να σπουδάσει ....
.Περνούσε έτσι η ώρα μέχρι να γυρίσει κ ο μπαμπάς από τη δουλειά η το καφενείο κ πέφταμε για ύπνο,νωρίς ,νωρίς με τις κότες όπως έλεγε η μαμά μου! !
Ένα κρεββάτι για τις τρεις αδελφές..με στρώμα λινάτσα γεμισμένη με ανεβρίδες κ όλο αυτό μέσα σε μεγάλη θήκη με δίμιτο υφασμένο με τα χεράκια της στον αργαλειό ........
που στρωμάτεξ κ που βαμβάκια τότε....δεν υπήρχαν αυτές οι πολυτέλειες, στα μπροσπόδια του κρεββατιού των γονιών μου.χρόνια συνέβαινε αυτό ,ώσπου η Νίκη πήγε στο Ηράκλειο για να παρακολουθήσει την Οικοκυρική σχολή κ μείναμε η Αμαλία κι εγώ για λίγο όμως....ώσπου η Νίκη μας ξαναγύρισε. Δεν άντεχε μακριά από την οικογένεια! Η μαμά είχε υποσχεθεί σε όλες μας με σύμφωνη γνώμη του μπαμπά βέβαια ,ότι όλες θα πηγαίναμε στο Ηράκλειο για το γυμνάσιο μόλις τελειώναμε το δημοτικό! Έτσι κ έγινε!
Αργότερα ήταν η σειρά της Αμαλίας ,μετά το δημοτικό να πάει στο Ηράκλειο για το γυμνάσιο....έλειψε τρία χρόνια ,τόσο κράτησαν οι σπουδές της κ αφού βαρέθηκε κ δεν ήθελε άλλο σχολείο, γύρισε πάλι στο χωριό ...η μαμά που αγαπούσε τα γράμματα κ είχε όνειρο να μας σπουδάσει , απογοητεύτηκε μάλλον γιατί ενώ το είχε υποσχεθεί,δεν ήταν κ πολύ θερμή στην ιδέα,όταν έφτασε η δική μου σειρά να φύγω .
Όμως συνέβαλε σ' αυτό κατά μεγάλο μέρος κ η επιμονή του δασκάλου μου στην έκτη δημοτικού του Γεωργίου Μπανασάκη!
Όταν τελείωσε η σχολική χρονιά ,ήρθε στο σπίτι μας να μιλήσει στη μαμά μου!
Κυρία Ειρήνη,της είπε : το παιδί σας πρέπει να πάει στο γυμνάσιο .είναι καλή μαθήτρια κ δεν πρέπει να χαντακωθεί!
Αφού το λέτε δάσκαλε να πάει!
Που να πάει στο γυμνάσιο η στην Εμπορική;
-Οπου κ να πάει,θα προοδεύσει της είπε. Βιαστείτε όμως γιατί αύριο είναι οι εξετάσεις για την εισαγωγή στο Γυμνάσιο του Ηρακλείου!
Η μαμά το είπε στον μπαμπά κ πρωί πρωί με το λεωφορείο του ΚΤΕΛ πήγαμε στο Ηράκλειο. Πήγαμε στο γυμνάσιο. Ήταν οι προφορικές εξετάσεις εκείνη την ημέρα. Μπήκα μέσα με θάρρος κ απάντησα στις ερωτήσεις των καθηγητών!
Θυμάμαι ακόμη μια ερώτηση που έκαναν στο μάθημα της γεωγραφίας!
Που είναι η Μέκκα ; Στην Αραβία είπα. Κ η Αραβία; Στην Ασία είπα.
Πέρασες μου είπαν οι καθηγητές.
Τα άλλα μαθήματα δεν τα θυμάμαι. Έδωσα γραπτά την επόμενη! Πέρασα κ σ αυτά κ έτσι έγινε η εισαγωγή μου στο Γυμνάσιο Θηλέων Ηρακλείου στο Φαλτε Τζαμί ,σήμερα πλατεία Κορνάρου!
Πετούσα από τη χαρά μου!
..κ αφού πέρασα το καλοκαίρι στο χωριό ,ήρθε ο Σεπτέμβριος που άνοιγαν τα σχολεία!
Έφυγα από τότε, δεν ήμουν ούτε δώδεκα χρονών... ..
Έφυγα αποφασισμένη ,με όση ωριμότητα μου έδιναν τα έντεκά μισή μου χρόνια, ότι στο χωριό δε θα ξαναγύριζα παρά μόνο για διακοπές!
στη φωτό εδώ από τις γυμναστικές επιδείξεις της αποφοίτησης από το Δημοτικό Σχολείο Κουνάβων
.Έτσι βρέθηκα στο Ηράκλειο για να φοιτήσω στο γυμνάσιο κ λύκειο!
Τα χρονια που εζησα στο Ηρακλειο ήταν αρκετά δύσκολα. Τοτε οι Ηρακλειώτες νοικιαζαν ενα δωμάτιο στο σπίτι τους σε μία μαθήτρια για να συμπληρωνουν τα οικονομικά τους.
Την πρώτη τάξη την πέρασα με επιτυχία. Εμεινα σε ενα δωμάτιο μιας κυριας που εμενε κ αλλο ένα κορίτσι απο το χωριό ,μεγαλύτερή μου. Τη λέγανε Μαρία του Μηνά.
Οταν εκλεισε το σχολείο ηρθε η μαμά να μαζεψει τα πράγματά μου για να πάω στο χωριό για τις καλοκαιρινές μου διακοπές!
Βοηθούσα τη μαμά κ την Αμαλία στις δουλειές του σπιτιού! Κυρίως σκούπιζα την τεράστια αυλή μας κ έφερνα νερό απο κοντινές πηγές για πόσιμο αλλά κ για πλύσιμο όταν έβαζαν μπουγάδα στη σκάφη!
Η μεγάλη μας αδελφή είχε ήδη παντρευτεί ετών 17.....με το Σπύρο του Φανούρη...
κ μετά στον Πειραιά για να φοιτήσω στο πανεπιστήμιο Α Β Σ Π ,( σημερινό ΠΑΠΕΙ όπου είχα επιτύχει μετά από εξετάσεις του "Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου" ( έτσι έλεγαν τότε το έτος 1965 τις Πανελλήνιες)
κ έμεινα μόνιμα ....
Στο σημείο αυτό θα κάνω μια εμβόλιμη αναφορά λόγω της εορτής της Αγίας Φωτεινής που ξημερώνει αύριο 14.5. 2023
Την Κυριακή γιορτάζει η Αγία Φωτεινή ! Γιορτάζει το αγαπημένο ξωκκλήσι των παιδικών μου χρόνων. Καμμία σχέση δεν έχει το τωρινό με κείνο το καμμένο,χωρίς πόρτες κ έρημο πάντα όμως αγαπημένο .....στους Κουνάβους στο δήμο Αρχανών Αστερουσίων μέσα στην Κουτσομύτα που επί πολλά χρόνια πηγαίναμε με τη μαμά κ θυμιάζαμε το ερηπωμένο τότε ξωκκλήσι! Από αγάπη κ αναμνήσεις τη ζωγράφισα ,καμένη κ παλαιωμένη ,για να ταιριάζει στο περιβάλλον,με σκοπό να την αφιερώσω εκεί αλλά δεν έγινε ακόμη...
Γράφει η Καίτη τσ' Ειρήνης του Χασομέρη Kathy Papastefanaki, Kathy Eltinaia
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου